marehist.gr
Ενεργοποιήστε την Javascript για να συνεχίσετε!

Περιήγηση στο Νησί

Φθάνοντας στους Οθωνούς με το καράβι, ο επισκέπτης παρατηρεί ένα νησί κατά βάση ορεινό, που προβάλλεται καταπράσινο από τα ψηλά κυπαρίσσια και τις ελιές, όπου ήταν και η βασική καλλιέργεια στο νησί. Το πιο ορεινό σημείο του νησιού είναι το Μεροβίγλι με υψόμετρο περίπου τα 393 μ. στα ΝΔ, ένα βουνό από το οποίο μια κορυφή του, είναι γνωστή με την ονομασία Κάστρο.


Ο πρώτος οικισμός που συναντάται στο νησί είναι ο Άμμος, χτισμένος στον όρμο, όπου λειτουργεί ως διοικητικό κέντρο και λιμάνι του νησιού. Στον Άμμο συναντά κανείς τον Λιμενικό Σταθμό, ένα μικρό Αστυνομικό τμήμα και το Γραφείο της Κοινότητας Οθωνών. Το Δημοτικό Σχολείο, ένα νεοκλασικό κτίριο χρονολογημένο από το 1912, όπου φιλοξενούσε άλλοτε έναν ικανοποιητικό αριθμό μαθητών, σήμερα δεν υπάρχει, λόγω της μείωσης του ενεργού πληθυσμιακού δυναμικού. Στον οικισμό αυτό υπάρχουν επίσης, μαγαζιά λιανικής πωλήσεως και μαζικής εστίασης.
Λίγα μέτρα ανατολικά είναι ο ναός της Αγίας Τριάδoς, χρονολογημένος από τα τέλη του 17ου αιώνα περίπου, με το νεκροταφείο όπου οδηγεί τον επισκέπτη στο δεύτερο λιμάνι του νησιού, στην περιοχή Αυλάκια, όπου αγκυροβολούν ιστιοφόρα και μικρά ψαράδικα. Σε μικρή απόσταση βρίσκεται ένα μικρό εργοστάσιο της ΔΕΗ, που τροφοδοτεί το νησί με ρεύμα από το 1970. Ο Ναός της Αγίας Τριάδας, περιλαμβάνει έναν από τους αρχαιότερους τάφους στο νησί που εντάσσεται χρονολογικά στις αρχές του 19ου αιώνα και είναι αυτός του Κομμαντάντε Γρήγγουδ.

Από τον Άμμο 4 με 5 χιλιόμετρα ΒΔ, συναντάται ο οικισμός της Δάφνης, όπου μένουν σήμερα οι περισσότεροι κάτοικοι του νησιού. Ο οικισμός της Δάφνης είναι χτισμένος ανάμεσα σε επτά λόφους και χαρακτηρίζεται από πλούσια βλάστηση. Στην περιοχή της Δάφνης, βρίσκεται ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, χρονολογημένος από τον 17ο αιώνα και εικάζεται ότι αρχικά ο ναός αυτός λειτουργούσε ως μοναστήρι. Ο Δημήτριος Λουκάτος, αναφερόμενος στις έξω καμπάνες της εκκλησίας εντόπισε μια Ιταλική χρονολογίας 1783, που την μετέφεραν από το ναό της Αγίας Τριάδας, μια Ορθόδοξη του 1850 και άλλη μια χωρίς χρονολογία με την ονομασία «Τριέστι».

Στο σημείο αυτό, μπορούμε να πούμε ότι δεν μπορεί να δοθεί η ακριβής χρονολογία ίδρυσης των εκκλησιών στους Οθωνούς. Ωστόσο, από το 1754, ο Ενετός Γενικός Προβλεπτής της Θαλάσσης, Αυγουστίνος Σαγρέδος, θέλοντας να ρυθμίσει τα θέματα των Ναών και των Μονών στα Επτάνησα, προέβη σε απογραφή όλων των Ναών και Μονών της Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων με επικεφαλή τον τότε Μέγα Πρωτοπαπά της Κέρκυρας, Σπυρίδων Βούλγαρη. Με τον τρόπο αυτό, μπορούμε να υπολογίσουμε εμμέσως πλην σαφώς, την χρονολογία ίδρυσης ενός ναού. Οι εκκλησίες των Οθωνών υπολογίζεται ότι χτίστηκαν μετά τον 17ο αιώνα.

Συνεχίζοντας την περιήγησή μας, δυο χιλιόμετρα από την Δάφνη με κατεύθυνση προς τα ΝΔ, βρίσκεται το Χωρίο, ο μεγαλύτερος οικισμός του Νησιού. Στο Χωριό, υπάρχει η εκκλησία του Αϊ Γιώργη στην κορυφή ενός μικρού λόφου, χρονολογημένη από το 1864. Η Θέα από την αυλή της εκκλησίας είναι ειδυλλιακή, καθώς διακρίνονται τα παραδοσιακά σπίτια του Χωριού με τα μικρά οικογενειακά ελαιοτριβεία και από τον βορρά διακρίνεται ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στην κορυφή του απέναντι λόφου. Ο οικισμός είναι κρυμμένος μέσα στα ελαιόδεντρα και σύμφωνα με τους κατοίκους το Χωριό δεν γινόταν εύκολα αντιληπτό από τους πειρατές.
Αναφορικά με την πειρατική δράση στο νησί και ειδικότερα στην περιοχή του Χωριού, ο Χρήστος Κατέχης (Μποτσόλης) μας διηγήθηκε: «Θυμάμαι μια ιστορία που την έλεγε η γιαγιά μου, ότι στο Χωριό κάποτε ένας κάτοικος με την επωνυμία Τσίρος, ζούσε μόνος του με μια υπηρέτρια. Μια μέρα το αφεντικό έλειπε και στο Χωριό κατέφθασαν πειρατές, μπαίνουν στο σπίτι και η υπηρέτρια πρόθυμη να τους βοηθήσει, τους ετοίμασε φαγητό, έσφαξε αρνιά, αλλά παράλληλα τους πήρε τα όπλα όταν πήγαν να ξεκουραστούν, τα έκρυψε σε μια αποθήκη και ειδοποίησε τους συγχωριανούς. Το αποτέλεσμα ποιο ήταν? Οι πειρατές όταν ξύπνησαν ήταν αλυσοδεμένοι και μέχρι να φθάσουν στον Άμμο είχαν πληγωθεί από τον ξυλοδαρμό των κατοίκων. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο Χωριό βλέπουν την θάλασσα, αλλά δεν τους βλέπει κανείς».
Λίγα χιλιόμετρα έξω από το Χωριό υπάρχει ένας πέτρινος σταυρός χρονολογημένος από το 1833, όπου όπως υποστηρίζουν οι κάτοικοι στήθηκε για να θυμίζει τη σφαγή των κατοίκων από τον περιβόητο πειρατή Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα το έτος 1537. Η πειρατική δράση στην ευρύτερη περιοχή της Αδριατικής καταγράφεται από το Lloyds List, σε εφημερίδα που εκδόθηκε στο Λονδίνο τις 31 Αυγούστου 1824. Αναφέρεται ότι, στην Κέρκυρα την 21η Ιουλίου 1824, ένα πλοίο από την Νεάπολη της Ιταλίας, κάνοντας το δρομολόγιο Ιθάκη-Μπρίντιζι, στην περιοχή της Ερείκουσας(Merlere), ένα πλοίο άγνωστης προέλευσης το πολιόρκησε για δυο μέρες, λεηλατώντας το παίρνοντας 2 χιλιάδες δολάρια και εμπορεύματα, ενώ παράλληλα κακομεταχειρίστηκαν καπετάνιο και πλήρωμα. Η αναφορά μάλιστα τονίζει ότι στην περιοχή λέγεται ότι κυκλοφορούν συχνά τέτοιου είδους πλοία και ότι δυο πολεμικά πλοία, μια σκούνα και άλλα πλοία οπλισμένα, φρουρούν την περιοχή και προσπαθούν να τους εντοπίσουν.

Συνεχίζοντας την περιήγηση, λίγα μέτρα έξω από το Χωριό βρίσκεται ο υποσταθμός του ΟΤΕ, στο βόρειο ορεινό όγκο του νησιού. Όπως και στην ηλεκτροδότηση, η τηλεφωνική σύνδεση εξυπηρετεί τους κατοίκους του νησιού από τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Η πιο απόκρημνη πλευρά του νησιού είναι οι Ξυλοσερμοί, μια απότομη βουνοπλαγιά, τριακόσια μέτρα από το Χωριό, όπου μπορεί κανείς να απολαύσει το ηλιοβασίλεμα.

Ανάμεσα στους απόκρημνους βράχους διακρίνεται ένας μυτερός κούφιος βράχος γνωστός ως «Του Φραντσέζου το κουκούλι» , όπου λέγεται από τους κατοίκους του νησιού ότι ένας Φραντσέζος (Γάλλος), περνούσε τις ώρες του διαβάζοντας μέσα σε αυτό τον βράχο και εν συνεχεία έβγαινε από τον βράχο, όπως ο μεταξοσκώληκας από το κουκούλι του. Μια άλλη εκδοχή που αποδίδει την ονομασία της περιοχής, οφείλεται στην κατακόρυφη κλίση του εδάφους της, όπου όταν απουσίαζαν οι δρόμοι από το νησί, και τα μέσα που διευκόλυναν την μεταφορά της ξυλείας, από τα ορεινά τμήματα του νησιού, προς το λιμάνι, ο γκρεμός της περιοχής αυτής, διευκόλυνε τους Οθωνιώτες να ρίχνουν από κει τους κομμένους κορμούς προς την θάλασσα, όπου μεταφέρονταν με καΐκια στο λιμάνι.

Το ανατολικό τμήμα του νησιού αντιθέτως, είναι πεδινό και εύφορο. Στα ΒΑ, στο ακρωτήρι Καστρί βρίσκεται ο Φάρος των Οθωνών, όπου χτίστηκε πρώτη φορά στα μέσα του 19ου αιώνα. Είναι από τους γνωστότερους ελληνικούς φάρους μεγάλης έντασης, φτιαγμένος από πέτρα και αποτελεί ένα σπάνιο κομψοτέχνημα. Ο Φάρος με βάση προφορικές μαρτυρίες κατοίκων, ανατινάχθηκε από τους Γερμανούς στην διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς πληροφορήθηκαν ότι οι Άγγλοι μέσω του Φάρου, πληροφορούνταν για τον τρόπο με τον οποίο θα προσέγγιζαν το νησί για να προσφέρουν βοήθεια. Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου , ο Φάρος των Οθωνών αποκαταστάθηκε με βάση το παλιό σχεδιασμό.

Η λειτουργία του Φάρου δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς την ύπαρξη ασετιλίνης, καθαρού πετρελαίου και των φαροφυλάκων. Από μαρτυρίες φαροφύλακα, για τις αναλαμπές του φάρου σημαντικό ρόλο έπαιζε ένα βαρίδι. Ήταν δεμένο στην άκρη ενός σκοινιού τυλιγμένου γύρω από την βασική συσκευή φωτισμού, την οποία έκανε να περιστρέφεται, καθώς με το βάρος του ξετύλιγε το σκοινί και έθετε το φάρο σε λειτουργία. Το «ξεκούρδισμα» αυτό του μηχανισμού γίνονταν για 2 ώρες. Οι φαροφύλακες είχαν κρεμάσει δίπλα στο βαρίδι και ένα κομμάτι λαμαρίνα. Ο θόρυβος που έκανε η λαμαρίνα όταν ακουμπούσε στο πάτωμα, τους ειδοποιούσε ακόμη και την νύχτα για να ξανατυλίξουν το σκοινί. Με το σύστημα αυτό είχαν πετύχει ώστε ο φάρος να λειτουργεί αδιάκοπα αλλά και οι ίδιοι να μην μείνουν ξάγρυπνοι.
Στην περιοχή του Φάρου βρίσκεται και το Ελικοδρόμιο των Οθωνών. Έχει κατασκευαστεί από το 1992, για να καλύψει τις ιατρικές ανάγκες κυρίως του νησιού, με σύγχρονες εγκαταστάσεις που επιτρέπουν την δυνατότητα προσγείωσης ακόμα και όταν οι καιρικές συνθήκες είναι αντίξοες με τους ανέμους να φθάνουν μέχρι και τα δέκα μποφόρ. Τέλος, στον οικισμό Βιτσεντζιάτικα, όπου βρίσκεται στο ΝΔ τμήμα του νησιού, δυτικά και πάνω από το λιμάνι του Άμμου, η ανάβαση προς τον οικισμό μέσα από τα λιθόστρωτα μονοπάτια, σε μεταφέρει στους Οθωνούς του περασμένου αιώνα, με τα παραδοσιακά ελαιοτριβεία, τις ψηλές ελιές και την πανοραμική θέα του Ιονίου πελάγους.
Όσον αφορά την κτιριακή υποδομή στην πλειοψηφία τους τα σπίτια ακολουθούν την κερκυραϊκή αρχιτεκτονική με την δίχυτη στέγη και τα κίτρινα κεραμίδια, την κορνίζα στην πλευρά της στέγης, όπου καταλήγει στην πρόσοψη. Οι παραθυρωμαρμαρώσεις, όπου τα ανοίγματα του σπιτιού, οι πόρτες και τα παράθυρα κλείνονται περιμετρικά με μάρμαρο, τα έφερναν κυρίως Οθωνιώτες ναυτικοί από την Τεργέστη και την υπόλοιπη Μεσόγειο. Τα σπίτια είναι χτισμένα από την ντόπια πέτρα, η οποία επεξεργάζονταν από ντόπιους λιθοξόους.

Το νησί των Οθωνών δεν θα μπορούσε να μην προσελκύσει περιηγητές όπως τον διάσημο περιηγητή David Thomas Ansted στο έργο του «The Ionian islands in the year 1863», αναφέρει : « Εκτός από τα νησιά Παξοί και Αντίπαξοι, υπάρχουν και μερικά άλλα νησιά στην Βόρεια Κέρκυρα που ανήκουν στο νησί. Από αυτά, το νησί Φανός παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς έχει μια μεγάλη και ευρύχωρη σπηλιά, δύσκολη στην πρόσβαση, εκτός από την θάλασσα και μόνο με ευνοϊκό καιρό. Η σπηλιά αυτή ήταν επί μάκρον καταφύγιο ληστών και πειρατών. Ονομάστηκε από τους Γάλλους, η Σπηλιά της Καλυψώς. Βρίσκεται στην δυτική πλευρά του νησιού. Το νησί Φανό παρουσιάζει επίσης περίεργες, κυκλικές βαθιές κοιλάδες, για τις οποίες έχει γίνει αναφορά και τις οποίες συναντά κανείς στα υπόλοιπα νησιά. Προσφέρει καλό κυνήγι ορτυκιού την άνοιξη». Σχετικά με την σπηλιά της Καλυψώς ο Δημήτριος Λουκάτος αναφέρει: «Έχει δυο μπούκες από την θάλασσα, και όταν βρεθείς μέσα κρυώνεις. Μπαίνουν ολόκληρες βάρκες μέσα. Θα είναι 100 μέτρα μάκρος, 10 μέτρα βάθος και άλλα 10 ύψος. Λέμε « στην Καλυψώ» ή «στην Καλυψιώ». Λένε ότι εκείνη μέσα ζούσε η Καλυψώ κι εκράτησε τον Οδυσσέα χρόνια, πριν φύγει για την Ιθάκη. Πάνε συχνά παρέες και κάνουν εκδρομή».